Een dode walvis bij een walvisvangstbasis in IJsland.
Vergroot foto
Overexploitatie, oplichten, uitputten. De hebzucht van de walvisvaarders heeft al veel walvispopulaties ernstig bedreigd. Het is nog steeds niet bekend of sommige soorten ooit zullen herstellen.
Je kunt het allemaal in de statistieken terugvinden. Het aantal blauwe
walvissen van Antarctica zit nu op minder dan 1 procent van het
oorspronkelijke aantal. En dan zijn zo ook nog inmiddels 40 jaar
beschermd. Sommige walvispopulaties herstellen zich, maar andere
niet. Slechts één populatie, de grijze walvissen uit het oostelijke
gedeelte van de Stille Oceaan, lijkt hersteld te zijn. Maar de nauw
verwante grijze walvis uit het
westen van de Stille Oceaan is de meest bedreigde soort ter wereld. De
100 overgebleven dieren staan op de rand van uitsterven.
Feiten en cijfers
Recent DNA onderzoek bewijs dat de impact van de commerciële
walvisvangst misschien nog veel erger is dan we aanvankelijk dachten. Voor de meeste schattingen van de omvang van de
walvissenpopulatie wordt gekeken naar oude
walvisvangstcijfers. Die methode is vaak onnauwkeurig volgens
zeebioloog Steve Palumbi van het Hopkins Marine Station van de Stanford
University in Californië, V.S.
In 2003 kwamen Palumbi en zijn collega’s op basis van DNA-monsters tot
de conclusie dat er naar schatting wel 1,5 miljoen bultrugwalvissen
kunnen zijn geweest vóór de commerciële walvisvangst begon in
de 19e eeuw. Bij dat getal zinkt de schatting van 100.000 in het niet,
die eerder door de Internationale Walvisvaart Commissie (IWC) was geaccepteerd op basis van gegevens over de
walvisvangst uit de 19e eeuw. Op dit moment zijn er nog maar 20.000
bultrugwalvissen over.
Japans wijst er bij de IWC voortdurend op dat de populatie van dwergvinvissen in
Antarctica in 1990 op 760.000 geschat werd. Maar dat getal werd in 2000
door de IWC ingetrokken omdat recente onderzoeken veel minder
dwergvinvissen aantroffen dan eerdere onderzoeken. In elk gebied dat
opnieuw wordt onderzocht, zijn de schattingen de helft van de eerdere
resultaten. De wetenschappers van IEC begrijpen niet waarom dit zo is
en zijn het tot op heden niet eens kunnen worden over een nieuwe
schatting.
Consumptie, verontreiniging, catastrofe
De walvisvangst is niet langer de enige bedreiging voor walvissen. De
oceanen zijn ingrijpend veranderd sinds de halve eeuw dat walvissen
zijn beschermd. De door de mens verzoorzaakte milieugevaren voor
walvissen zijn onder meer klimaatverandering, vervuiling,
overbevissing, aantasting van de
ozonlaag, lawaai zoals echopeilingsapparatuur en aanvaringen. De
industriële visserij bedreigt het voedsel van walvissen en
stelt walvissen ook bloot aan verstrikking in visnetten.
Stukje walvis?
Wie erover denkt om walvis te eten het volgende. In sommige gebieden is het spek van dode walvissen zo sterk
verontreinigd met PCB's en
pesticiden, dat het in de categorie giftig afval valt! Van PCB's en
pesticiden, is bekend dat ze schade berokkenen aan de ontwikkeling
van kinderen en invloed hebben op de voortplanting.
Japan rekruteert landen
Ondanks deze steeds groeiende bedreigingen stemmen steeds meer landen
in de IWC voor een hervatting van de
commerciële walvisvangst. Enkele nieuwe en enthousiaste leden van de
IWC zijn Benin, Gabon, Tuvalu en Nauru. Het is duidelijk dat deze
nieuwe leden en aantallen stemmen geen afspiegeling zijn van
veranderingen in de wereldopinie. Deze landen zijn allemaal door Japan gerekruteerd om zich bij de IWC aan te
sluiten en te stemmen volgens een zogenaamd 'stemconsolidatieprogramma'.
Grote verwachtingen
Verwachtingen voor het herstel van walvispopulaties zijn gebaseerd op
het uitgangspunt dat, behalve wat betreft de commerciële walvisvangst,
hun plaats in de oceanen nog net zo veilig is als honderd jaar geleden.
Helaas geldt dit uitgangspunt niet meer. Daarom is Greenpeace ervan
overtuigd dat de walvisvangst in alle vormen tegengehouden moet worden.