Skip navigation.
Een dode walvis bij een walvisvangstbasis in IJsland.

Een dode walvis bij een walvisvangstbasis in IJsland.

Vergroot foto

Overexploitatie, oplichten, uitputten. De hebzucht van de walvisvaarders heeft al veel walvispopulaties ernstig bedreigd. Het is nog steeds niet bekend of sommige soorten ooit zullen herstellen.

Je kunt het allemaal in de statistieken terugvinden. Het aantal blauwe walvissen van Antarctica zit nu op minder dan 1 procent van het oorspronkelijke aantal. En dan zijn zo ook nog inmiddels 40 jaar beschermd. Sommige walvispopulaties herstellen zich, maar andere niet. Slechts één populatie, de grijze walvissen uit het oostelijke gedeelte van de Stille Oceaan, lijkt hersteld te zijn. Maar de nauw verwante grijze walvis uit het westen van de Stille Oceaan is de meest bedreigde soort ter wereld. De 100 overgebleven dieren staan op de rand van uitsterven.

Feiten en cijfers
Recent DNA onderzoek bewijs dat de impact van de commerciële walvisvangst misschien nog veel erger is dan we aanvankelijk dachten. Voor de meeste schattingen van de omvang van de walvissenpopulatie wordt gekeken naar oude walvisvangstcijfers. Die methode is vaak onnauwkeurig volgens zeebioloog Steve Palumbi van het Hopkins Marine Station van de Stanford University in Californië, V.S.

In 2003 kwamen Palumbi en zijn collega’s op basis van DNA-monsters tot de conclusie dat er naar schatting wel 1,5 miljoen bultrugwalvissen kunnen zijn geweest vóór de commerciële walvisvangst begon in de 19e eeuw. Bij dat getal zinkt de schatting van 100.000 in het niet, die eerder door de Internationale Walvisvaart Commissie (IWC) was geaccepteerd op basis van gegevens over de walvisvangst uit de 19e eeuw. Op dit moment zijn er nog maar 20.000 bultrugwalvissen over.

Japans wijst er bij de IWC voortdurend op dat de populatie van dwergvinvissen in Antarctica in 1990 op 760.000 geschat werd. Maar dat getal werd in 2000 door de IWC ingetrokken omdat recente onderzoeken veel minder dwergvinvissen aantroffen dan eerdere onderzoeken. In elk gebied dat opnieuw wordt onderzocht, zijn de schattingen de helft van de eerdere resultaten. De wetenschappers van IEC begrijpen niet waarom dit zo is en zijn het tot op heden niet eens kunnen worden over een nieuwe schatting.

Consumptie, verontreiniging, catastrofe
De walvisvangst is niet langer de enige bedreiging voor walvissen. De oceanen zijn ingrijpend veranderd sinds de halve eeuw dat walvissen zijn beschermd. De door de mens verzoorzaakte milieugevaren voor walvissen zijn onder meer klimaatverandering, vervuiling, overbevissing, aantasting van de ozonlaag, lawaai zoals echopeilingsapparatuur en aanvaringen. De industriële visserij bedreigt het voedsel van walvissen en stelt walvissen ook bloot aan verstrikking in visnetten.

Stukje walvis?
Wie erover denkt om walvis te eten het volgende. In sommige gebieden is het spek van dode walvissen zo sterk verontreinigd met PCB's en pesticiden, dat het in de categorie giftig afval valt! Van PCB's en pesticiden, is bekend dat ze schade berokkenen aan de ontwikkeling van kinderen en invloed hebben op de voortplanting.

Japan rekruteert landen
Ondanks deze steeds groeiende bedreigingen stemmen steeds meer landen in de IWC voor een hervatting van de commerciële walvisvangst. Enkele nieuwe en enthousiaste leden van de IWC zijn Benin, Gabon, Tuvalu en Nauru. Het is duidelijk dat deze nieuwe leden en aantallen stemmen geen afspiegeling zijn van veranderingen in de wereldopinie. Deze landen zijn allemaal door Japan  gerekruteerd om zich bij de IWC aan te sluiten en te stemmen volgens een zogenaamd 'stemconsolidatieprogramma'.

Grote verwachtingen
Verwachtingen voor het herstel van walvispopulaties zijn gebaseerd op het uitgangspunt dat, behalve wat betreft de commerciële walvisvangst, hun plaats in de oceanen nog net zo veilig is als honderd jaar geleden. Helaas geldt dit uitgangspunt niet meer. Daarom is Greenpeace ervan overtuigd dat de walvisvangst in alle vormen tegengehouden moet worden.