Vervuiling

Vervuiling en de zee - als olie en water

Één belangrijke impact van menselijke activiteit op de oceanen is de zeewatervervuiling. Het is niet alleen de vervuiling door olie die afkomstig is van ongelukken en illegaal geloosd afval van tankreiniging. Ondanks de duidelijke zichtbaarheid van olieuitstroming op het zeemilieu, was de totale hoeveelheid in verband daarmee toch minimaal vergeleken met de vervuiling die van andere bronnen afkomstig is (inclusief huishoudelijke riolering, industriële lozingen, lekken vanaf vuilnisbelten, afvloeiing uit steden en de industrie, ongelukken, uitstroming, explosies, bedrijven die hun vuil in zee dumpen, olieproductie, mijnbouw, agrarische voedingsstoffen en bestrijdingsmiddelen, afvalwarmtebronnen, en radioactieve lozingen).

De op land gebaseerde bronnen zullen naar schatting verantwoordelijk zijn voor ongeveer 44 procent van de vervuilende stoffen die in zee terecht komen, en atmosferische toevoer is naar schatting verantwoordelijk voor 33 procent. Zeetransport is daarentegen slechts voor ongeveer 12 procent verantwoordelijk.

Dageraad van de dood: opkruipende dode gebieden (Creeping Dead Zones, CDZ)

De impact van vervuiling verschilt. Vervuiling door voedingsstoffen vanaf rioleringsuitstroming en de landbouw kan leiden tot lelijke en mogelijk gevaarlijke "bloei" van algen in het water langs de kust. Als deze bloei afsterft en vergaat, verbruiken zij de zuurstof in het water. Dit heeft in sommige gebieden geleid tot opkruipende dode gebieden (Creeping Dead Zones, CDZ) waar de in het water opgeloste zuurstof daalde tot een niveau waarbij het leven in de zee niet kon voortbestaan. Industriële vervuiling vormt ook een bijdrage aan deze dode gebieden door het afscheiden van stoffen die, als zij verteren, ook de opgeloste zuurstof verbruiken

Ze gaan splijten

Radioactieve verontreiniging van de zee heeft vele oorzaken. Historisch gezien heeft het testen van atoomwapens er een bijdrage aan geleverd. De normale werking van nucleaire elektriciteitscentrales zorgt ook voor zeewatervervuiling, maar de allergrootste bron van door de mens vervaardigde radioactieve elementen in de zee zijn de nucleaire brandstofherverwerkingsfaciliteiten bij La Hague in Frankrijk en bij Sellafield in Groot Brittannië. Deze lozingen hebben geresulteerd in wijdverbreide verontreiniging van in zee levende hulpbronnen over een breed gebied; radioactieve elementen die te herleiden zijn tot deze herverwerking kunnen nog worden aangetroffen in zeewier bij de kust van West Groenland en langs de kust van Noorwegen

Zware metalen

De toevoer naar de oceanen van door de mens gemaakte chemicaliën betreft waarschijnlijk een enorm aantal verschillende stoffen. Men denkt dat over de hele wereld 63.000 verschillende chemicaliën in gebruik zijn. 3000 daarvan zijn verantwoordelijk voor 90 procent van de totale productie in tonnen. Elk jaar kunnen er tot 1000 nieuwe synthetische chemicaliën op de markt worden gebracht.

Van al deze chemicaliën vallen ongeveer 4500 in de ernstigste klasse. Deze zijn bekend als persistente organische vervuilende stoffen (Persistent Organic Pollutants, POP's). Ze zijn resistent tegen afbraak en kunnen zich in het weefsel van levende organismen ophopen (alles wat in zee leeft), kan hormoonstoringen veroorzaken die op hun beurt tot voortplantingsproblemen kunnen leiden, kanker teweegbrengen, het immuunsysteem onderdrukken en storingen veroorzaken in de normale ontwikkeling van kinderen.

POP's kunnen ook over lange afstanden in de atmosfeer worden getransporteerd en in koude gebieden worden afgezet. Als resultaat zijn de Inuits die op grote afstand van de bron van deze vervuiling in de poolstreek wonen, het ergst getroffen van alle mensen op de planeet, aangezien zij afhankelijk zijn van vetrijke voedingsmiddelen uit de zee zoals vis en zeehonden. POP's bestaan o.a. uit de zeer toxische dioxinen en PCB's (polychloorbifenylen) samen met diverse bestrijdingsmiddelen zoals DDT en dieldrin. Men denkt dat deze chemicaliën er ook verantwoordelijk voor zijn dat sommige ijsbeerpopulaties zich niet normaal voortplanten.

Eet u vanavond ook vis met POP's?

Het is griezelig dat de vis en visproducten die door mensen in een gematigd klimaat worden gegeten ook door POP's aangetast zijn. Bij vette vis hopen zich vaak POP's in het lichaam op en deze kunnen aan de menselijke consument worden doorgegeven. Als vette vis tot vismeel en visolie wordt verwerkt en vervolgens aan andere dieren wordt gevoerd, kan dit ook als een traject naar de mens werken. Gekweekte vis en schaaldieren, melkvee, gevogelte en varkens worden in sommige landen allemaal met vismeel gevoerd en dus kunnen vlees en zuivelproducten evenals gekweekte en wilde vis nog meer bronnen van deze chemicaliën voor de mens vormen.

Mijnbouw

Spoormetaalvervuiling van de mijnbouw, productie en verwerking van metalen kunnen de gezondheid van zeeplanten en -dieren beschadigen en sommige vis en visproducten ongeschikt maken voor menselijke consumptie. De bijdrage door menselijke activiteiten kan zeer aanzienlijk zijn: de hoeveelheid kwik die door industriële activiteiten in het milieu terechtgekomen is, bedraagt ongeveer vier maal de hoeveelheid die door natuurlijke processen zoals verwering en erosie vrijkomt.

Olie

De meest zichtbare en de bekendste vorm van vervuiling is olievervuiling veroorzaakt door ongelukken met tankers en het uitspoelen van tanks op zee. Naast de afschuwelijke zichtbare impact op korte termijn, kunnen ook ernstige lange-termijn problemen veroorzaakt worden. In het geval van de Exxon Valdez die in 1989 in Alaska aan de grond liep, kunnen biologische gevolgen van de olie-uitstroming 15 jaar na deze gebeurtenis nog worden geïdentificeerd. De Prestige, die aan het einde van 2002 bij de Spaanse kust verging, veroorzaakte enorme economische verliezen omdat hierdoor meer dan 100 stranden in Frankrijk en Spanje vervuild raakten waardoor in feite de plaatselijke visserijsector vernietigd werd.